Een alternatief eerste jaar

Het is een jaar geleden sinds Donald Trump geïnaugureerd is als 45e president van de Verenigde Staten. Ondanks zijn imago als ‘dealsluiter’ en een overheid volledig gecontroleerd door zijn eigen partij, zijn er beleidsmatig weinig overwinningen geweest in 2017. Hoe had een alternatief eerste jaar eruit kunnen zien?

Eerlijk is eerlijk. De belastinghervorming die Republieken eind december gerealiseerd hebben is een noemenswaardige prestatie. De laatste keer dat het belastingstelsel op een vergelijkbare manier hervormd is was in 1986, onder President Reagan. Ik stel dan ook niet dat Trump en Republikeinse congresleden niks voor elkaar hebben gekregen in het eerste jaar van hun samenwerking, maar wel dat met een andere beleidsstrategie veel meer bereikt had kunnen worden. Laten we de wenselijkheid van een efficiënter opererende Republikeinse partij hierbij ook even buiten beschouwing laten. Welke andere strategische keuzes hadden Trump, Mitch McConnell (leider van de Senaat), en Paul Ryan (leider van het Huis van afgevaardigden) moeten maken?

Eerst een aantal observaties van het politieke landschap op 20 januari 2017, de start van het jaar:

  • Trump is een minderheidspresident. Ook al ontkent hij het zelf graag, Donald Trump is met 46,1% van de stemmen verkozen door een minderheid van de Amerikaanse bevolking. Dit is op zich niet uitzonderlijk. In de vorige eeuw zijn bijvoorbeeld zowel Woodrow Wilson als Bill Clinton ook verkozen door een minderheid van het electoraat. Het extra pijnpunt bij Trump zit hem natuurlijk in het feit dat in dezelfde verkiezing een andere kandidaat meer stemmen heeft gehaald. Dit is slechts vier keer eerder voorgekomen in Amerikaanse geschiedenis. Daarnaast had bij Trump bij aantreden al last van een historisch hoge impopulariteit, en dat is sindsdien niet beter geworden.
  • Republikeinen verloren in 2016 al meer dan Democraten. Republieken verloren in het Huis zes zetels en in de Senaat twee zetels aan Democraten. Dit feit is door de schokkende verkiezing van Trump logischerwijs een beetje ondergesneeuwd. Het oogt ook wat irrelevant omdat Democraten nog steeds geen controle bezitten over een van de drie machten in Washington. Toch is dit een belangrijke observatie voor het bepalen van een beleidsmatige strategie. De trend die de afgelopen maanden zichtbaar was in onder andere Virginia en Alabama was al ingezet voordat Trump geïnaugureerd was.
  • In de Senaat zijn erg veel Democraten kwetsbaar in 2018. De Democraten hebben te maken met een moeilijke tussentijdse verkiezing in 2018. Senatoren worden verkozen voor een termijn van zes jaar, wat betekent dat elke twee jaar een derde van de Senaat herkozen moet worden. In 2018 verdedigen Democraten maar liefst 24 zetels, tegenover slechts 8 zetels voor de Republikeinen. Tien van deze 24 zetels zijn van staten die Trump in 2016 heeft gewonnen. Er bestaat dus een grote groep kwetsbare Democraten die herkozen moeten worden in rode staten.

De Republikeinse strategie

Het Republikeins leiderschap heeft dit landschap bekeken en geconcludeerd dat het doorvoeren van geheel partijdige prioriteiten zoals het afschaffen van Obamacare en het hervormen van de belastingen voorrang zouden moeten voor beleid dat door beide partijen gedragen zou kunnen worden, zoals bijvoorbeeld infrastructuur, het hervormen van de gezondheidszorg of militaire uitgaven. Hier valt zeker wat voor te zeggen. De partij heeft sinds 2009 constant campagnes gevoerd en gewonnen rondom het afschaffen van Obamacare. Nu de partij controle heeft over het presidentschap, de Senaat en het Huis zou het uitstellen van de inlossing van deze belofte een vorm van politiek kryptonite kunnen worden. Ook zal bij de keuze voor deze strategie op een persoonlijk niveau de animositeit onder Republieken hebben meegespeeld, die machteloos moesten toekijken hoe Obama zijn gezondheidswet in 2010 zonder een enkele Republikeinse stem alsnog gerealiseerd kreeg.

Om deze partijdige prioriteiten te behalen met de zeer nauwe meerderheid in de Senaat (52 zetels) is gekozen voor een obscure Senaatsprocedure genaamd reconciliation. Deze procedure houdt in dat je wetten mag goedkeuren met slechts 50 ja-stemmers. (Bij normale wetgeving zijn 60 zetels nodig om een blokkade van de andere partij te voorkomen). Reconciliation verbiedt echter het doorvoeren van wetten die meer dan 1.5 biljoen toevoegen aan de staatsschuld. Het herhaaldelijke falen in het intrekken van Obamacare lag gedeeltelijk aan de strategische keuze voor reconciliation. Hierdoor waren er namelijk geen Democraten nodig, waardoor het strategische speelveld in de Senaat verkleind werd tot de Republikeinse meerderheid van slechts twee senatoren. Deze meerderheid bleek in opeenvolgende pogingen te krap.

Het gebruik van reconciliation had overigens wel succes in het doorvoeren van de belastingwet. Maar door de limiet van 1.5 biljoen konden wetgevers de belastingverlagingen voor burgers niet permanent maken. Deze vervallen in 2025, en voor sommige inkomensgroepen al eerder. Het feit dat de verlagingen voor bedrijven wel permanent zijn zorgt ervoor dat de wet dramatisch impopulair is, wat problemen kan betekenen voor de Republikeinse meerderheden in de tussentijdse verkiezingen van 2018.

Een alternatieve strategie

Bij het bekijken van bovenstaande observaties van het politieke landschap is mijn conclusie dat Republikeinen een zeer fragiele meerderheid en mandaat hebben gekregen van de kiezer, en dat een efficiënte beleidsstrategie gericht zou moeten zijn op het betrekken van de tien kwetsbare Democraten. Dit dient een dubbel doel: het doet de polariserende Trump overkomen als een president voor alle Amerikanen die deals kan maken, en het splitst de Democratische partij op tussen constructieve en obstructieve afgevaardigden. Dit laatste is momenteel duidelijk zichtbaar in de onderhandelingen voor hervormingen op immigratie.

De volgende analyse richt zich vooral op de Senaat, omdat de Republikeinse meerderheid daar het kleinste is, en omdat afgevaardigden uit het Huis meerdere malen bewezen hebben dat ze zich kunnen schikken naar de wensen van hun collega’s in de Senaat. Waar te beginnen?

I. Infrastructuur

Een volledige no-brainer eigenlijk, waar de Republikeinen nu pas aan willen beginnen. Trump beloofde in zijn campagne een investeringspakket van 1 biljoen in de Amerikaanse infrastructuur. Naast het voordelige effect op de werkgelegenheid past deze richting perfect bij zijn imago als een bouwer. Iemand die concrete dingen voor elkaar krijgt en daarmee het aangezicht van het land verandert. Dit is een van de weinige thema’s waar Trump’s hardcore achterban overeenkomt met de algemene publieke opinie van het land. Het zou een stuk moeilijker zijn voor Democraten om hiertegen te stemmen, dan tegen bijvoorbeeld hervormingen in de zorg. Ook de meest progressieve leden (jazeker, ook Bernie) hebben enthousiasme getoond voor investeringen in infrastructuur. Voor de tien kwetsbare Democraten zou het daarom al helemaal makkelijk zijn om aan te sluiten. Deze groep wil in de aanloop naar 2018 overkomen als constructieve Senatoren die bereid zijn om met Trump samen te werken als dat hun staat ten goede kan komen. Denk aan Clair McCaskill van Missouri of Joe Manchin van West-Virginia.

Gevaren? Jazeker. Zogenaamde Republikeinse deficit hawks zoals Bob Corker, Jeff Flake en Mike Lee zouden kunnen balken bij een overheidsprogramma dat een biljoen toevoegt aan de staatsschuld. Het feit dat ze uiteindelijk allemaal voor de belastingverlaging van 1.5 biljoen hebben gestemd nuanceert dit gevaar ietwat. Daarnaast zou McConnell een paar Republikeinen kunnen verliezen als hij wat Democraten oppikt.

Als we uitgaan van effect van de ‘honeymoon’ fase van een nieuwe president en het feit dat Republikeinen bezitten over een monopolie in Washington zou de infrastructuur-wet in uiterlijk mei getekend kunnen worden door Trump.

II. Belastingen

De keuze voor infrastructuur is eigenlijk zo logisch dat de volgende stap lastiger te bepalen is. Er zijn niet veel zaken waar Republikeinen en Democraten het vandaag de dag mee eens zijn. Om erkenning te geven aan het feit dat Republikeinen wel degelijk de machtspartij in Washington zijn, zou het logisch zijn om verder te gaan met een thema dat Republikeinen aan het hart ligt: het verlagen van belastingen en het hervormen van het belastingstelsel. Het verlagen van belastingen is in principe altijd een winner bij verkiezingen, en het is een van basisbeginselen van de moderne Republikeinse partij. Ook ligt het onderwerp minder gevoelig dan bijvoorbeeld gezondheidszorg. Toch zouden er belangrijke verschillen moeten zijn met de huidige wet om tot (politiek) succesvol beleid te komen.

Door belastingen aan te pakken vlak na infrastructuur, zouden Trump, McConnell en Ryan voort kunnen bouwen op het tweepartijdige succes van die wet, en de banden die zijn gevormd met de kwetsbare Democraten kunnen versterken. Hierdoor zou het gebruik van reconciliation niet nodig zijn, en kan de wet anders vormgegeven worden zodat Democraten er enthousiaster van worden en publieke opinie positiever is. Dit zou het moeilijker maken voor Democraten (en Republieken) om tegen te stemmen. Hoe zou de wet er dan uit moeten zien?

  • Bedrijventarief verlagen naar 25%. Mitt Romney’s beleidsteam rekende in 2012 uit tot welk niveau het belastingtarief voor bedrijven realistisch verlaagd kon worden en kwam uit op 25%. Bedrijven zelf gaven aan dat ze dit beaamden en achter dit percentage stonden. In de huidige nieuwe wet is dit percentage 21%. Extreem veel geld had gestoken kunnen worden in het populairder maken van de wet als dit percentage niet zo laag was gemaakt. En waarom? Omdat Trump zonder kennis van zaken dat tarief verkondigde, en daar moest aan vastgehouden worden.
  • Belastingverlagingen voor individuen permanent maken. In de huidige wet zijn de verlagingen voor bedrijven wel permanent, en die voor individuen niet. Dit maakt de inkomensverdeling zo karikaturaal ongelijk dat geen enkele Democraat ervoor zou stemmen, zelfs niet de kwetsbare tien. President George Bush bewees met zijn belastingverlaging uit 2004 dat je best Democraten voor een wet kan laten stemmen die rijken meer laat profiteren dan armen, zolang de kloof maar niet te opzichtig is.
  • Optioneel: het verminderen van mazen. De donorklasse van de Republikeinse partij zal dit hoogstwaarschijnlijk proberen te blokkeren, maar het verminderen van mazen in het belastingsysteem zou het aantrekkelijker maken voor Democraten om aan te sluiten, en de wet ook populairder maken.

Er is een reden dat de laatste hervorming van het belastingstelsel dertig jaar geleden was: het is extreem complex. Het gaat om zo veel geld dat duizenden belangengroepen en lobbyisten zich in het proces proberen te mengen. Met elke beleidskeuze ga je onvermijdelijk bepaalde groepen teleurstellen. Dat is ook een argument om te bouwen aan een brede tweepartijdige meerderheid: het maakt het moeilijker voor lobbyisten om Senatoren tegen elkaar uit te spelen en als je toch een Senator verliest heb je nog steeds een meerderheid.

III. Overheidsbudget

Door niet bijna het hele jaar te verknallen aan gezondheidszorg kan er meer tijd genomen worden voor de belastingwet, waardoor in het najaar meer ruimte ontstaat om het overheidsbudget vast te stellen. Als dat niet voor een bepaalde deadline gebeurt mag de overheid geen geld meer uitgeven, en ontstaat een zogenaamde shutdown. Deze verlenging van overheidsgelden was altijd een routineklus in Washington, maar is door het Republikeinse congres in het presidentschap van Obama steeds vaker gebruikt als een hefboom bij onderhandelingen. De Democraten lijken deze praktijk nu voort te zetten met eisen voor het DACA-programma, wat kinderen van immigranten beschermt.

Door Democraten te betrekken bij infrastructuur en belastingen is er meer goodwill om dit procedurele aspect van congres goed uit te voeren met een breed gedragen budget, zonder constant de deadline te hoeven verlengen. Dit is nu het geval, en verstoort de beleidsmatige agenda op belangrijke momenten.

Infrastructuur, belastingen en het budget voor 2018 zijn dan allemaal geklaard voordat 2018 van start gaat. Daarmee is het al een relatief productief congres. In het nieuwe jaar is het dan tijd voor de echte klapper, namelijk:

IV. Gezondheidszorg

Want natuurlijk moeten de Republikeinen wel aan de slag met Obamacare. De wet met rust laten zou dodelijk zijn voor de partij in de tussentijdse verkiezingen van 2018. Toch zijn er een aantal redenen te bedenken waarom het strategisch logischer is om de wet aan te pakken in de tweede helft van termijn, in 2018 dus:

  • Het laat zien dat Republikeinen kunnen regeren. De partij stond er in de Obama-jaren om bekend dat ze alleen maar in staat waren om dingen te blokkeren. Recente congressen onder Republikeins leiderschap behoorden tot de minst productieve ooit. Door te wachten met gezondheidszorg tot infrastructuur en belastingen zijn gedaan, laten Republikeinen zien dat ze ook in staat zijn om dingen op te bouwen, in plaats van alleen zaken af te breken. Ook is gezondheidszorg een gevoelig onderwerp dat veel interne divisies binnen de partij bloot legt. Deze divisies zijn wellicht minder problematisch als de partij al heeft bewezen dat het dingen voor elkaar krijgt en eensgezind kan opereren op beleidsvraagstukken.
  • Er zijn al relaties met Democraten gevormd. Democraten overtuigen om mee te doen aan een verwerping van Obamacare zal extreem lastig tot onmogelijk zijn, hoe je het ook wil aanpakken. De wet is de kern van Obama’s erfenis, is erg populair onder de achterban en vele vertegenwoordigers hebben hun zetel verloren in bescherming ervan. Reconciliation is wellicht dus inderdaad de enige mogelijk manier geweest om de wet te verwerpen, aangezien daarvoor maar 50 Senaatszetels nodig zouden zijn. Toch zou gekeken kunnen worden, met de opgebouwde werkrelaties door infrastructuur en belastingen, naar mogelijk gemeenschappelijke grond. Als het dan toch niet lukt, kunnen Republikeinen het in ieder geval framen alsof ze het geprobeerd hebben met de lastige Democraten, en vervolgens doorgaan met reconciliation.
  • Republikeinen zelf worden voor het blok gezet. Door gezondheidszorg dichter tegen de verkiezingen aan te duwen wordt het urgenter voor Republikeinse wetgevers om voor verwerping van Obamacare te stemmen. Ze weten dat hun achterban en donoren dit van ze verlangen. Dit is wel een gok: als het vlak op een verkiezing niet lukt zouden de gevolgen desastreus kunnen zijn. De snelle doorvoering van de belastingwet bewijst echter hoe principeloos en gehaast Republikeinen kunnen handelen als ze de druk van hun herverkiezing voelen.
  • It’s all about that base. Tussentijdse verkiezingen gaan over het algemeen maar over één ding: opkomst. Doordat er geen president gekozen wordt is er net wat minder aandacht voor deze verkiezingen, dus het is essentieel om de eigen achterban naar de stembus te krijgen. Het triomfantelijk beëindigen van een bijna 10-jarige kruistocht tegen Obamacare vlak voor verkiezingen is het beste lokaas dat Republikeinen kunnen bieden voor hun kiezers.

Het verwerpen van Obamacare blijft de grootste gok in deze strategie. De gebeurtenissen van het afgelopen jaar laten zien hoe gevoelig het onderwerp ligt en hoe verdeeld de Republikeinse partij zelf is over dit onderwerp. Toch hebben Republikeinen zich eraan verplicht in hun beloftes aan de kiezer. Om bovenstaande redenen maakt het meer sense om de sessie ermee te eindigen, in plaats van te beginnen.

School’s out

Volgens bovenstaande strategie zou het 115e Congres aan het einde van haar sessie het voor mekaar hebben gekregen om een omvangrijke infrastructuur-wet door te voeren, het belastingstelsel dramatisch te hervormen, een verantwoordelijke verlenging van het overheidsbudget te onderhandelen, en een eventuele verwerping van Obamacare te realiseren. Daarmee zouden de Republieken bewezen hebben dat kiezers Washington aan ze toe kunnen vertrouwen, en Trump dat hij wel degelijk de dealmaker is die hij predikt te zijn. Daarnaast zou bovenstaand beleid veel beter aansluiten bij de economisch-nationalistische lijn die Trump volgde in zijn campagne, dan het beleid wat hij nu als president realiseert.

Door een blinde focus van McConnell en Ryan op Obamacare, en Trump’s desinteresse in het vormen van een legislatieve strategie, heeft de partij na een jaar slechts één overwinning op haar naam staan, in de vorm van een zeer impopulaire wet. Het gevolg is dat Republikeinen het risico lopen om hun meerderheid in zowel het Huis als de Senaat te verliezen in 2018. Bovenstaande strategie is ideologisch minder puur, maar transformeert de Republikeinse partij tot een duurzame machtspartij in het tijdperk van Trump.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s